Gastronomide meşruiyetin iki yüzü: Michelin yıldızlı restoranlarda uzman otorite ve tüketici söyleminin kesişimi

Abstract

Bu çalışma, kurumsal meşruiyet kuramı çerçevesinde Türkiye’deki Michelin yıldızlı restoranların uzman otorite ve tüketici söylemi tarafından nasıl değerlendirildiğini incelemektedir. Michelin Rehberi’nin profesyonel ve kurumsal değerlendirmeleri ile çevrim içi tüketici yorumlarında ortaya çıkan deneyim anlatılarının restoranların meşruiyetinin oluşumundaki rolleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Araştırmada, 2010–2025 yılları arasında Türkiye’deki Michelin yıldızlı restoranlara ilişkin TripAdvisor platformunda yayımlanan 2.811 özgün İngilizce yorum incelenmiştir. Verilerin analizinde Gizli Dirichlet Ayrıştırması konu modelleme yöntemi ve VADER duygu analizi kullanılmıştır. Konu modellemesi sonucunda hizmet kalitesi, yemek deneyimi, uluslararası mutfak, yerellik, yaratıcılık, ambiyans, personel, sunum ve fiyat olmak üzere dokuz tema belirlenmiştir. Bulgular, tüketici değerlendirmelerinde personel ve yaratıcılık temalarının yüksek memnuniyet düzeyleriyle öne çıktığını, sunum temasının ise görece daha düşük değerlendirildiğini göstermiştir. Michelin Rehberi’nin kurumsal otoritesi restoranlara geçerlilik ve sembolik değer kazandırırken, tüketicilerin dijital platformlardaki deneyim anlatıları restoranların toplumsal kabulünü ve uygunluk algısını şekillendirmektedir. Sonuç olarak Michelin yıldızlı restoranların gastronomik meşruiyetinin yalnızca uzman değerlendirmeleriyle değil, uzman otorite ile tüketici söyleminin karşılıklı etkileşimi sonucunda oluştuğu değerlendirilmiştir.