Tohum üreticilerinin sürdürülebilir beslenme ve çevre ilişkisi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

Abstract

Beslenme, sağlığın geliştirilmesi ve korunması için gerekli besin öğelerinin yeterli miktarda vücuda alınması ve kullanılması olarak tanımlanmaktadır. Yeterli ve dengeli beslenme, çeşitli akut ve kronik hastalıkların, malnütrisyonun, vitamin ve mineral eksikliklerinin önlenmesinde önemli bir role sahiptir.

Sürdürülebilir beslenme, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesini ve çevreye karşı duyarlı olunmasını teşvik etmektedir. Bu bağlamda sebze ve meyve tüketimini artırmak, besin israfını önlemek, et tüketimini makul seviyelere indirmek, yağlı, tuzlu ve şekerli besinlerden kaçınmak, besin çeşitliliğini sağlamak, yöresel ve sertifikalı besinleri satın almak kritik öneme sahiptir.

Nüfusu beslemek için gıda üreten tarım sektöründe, artan dünya nüfusu için kaynak bulma ihtiyacı bir baskı oluştururken, iklim değişikliklerinin yol açtığı sorunlar bu baskıyı daha da artırmaktadır. Bu çevresel baskının oluşmaması için küresel gıda sistemi daha sağlıklı ve sürdürülebilir olmalıdır.

Çok disiplinli bir alan olan sürdürülebilirlik; ekoloji, ekonomi, mühendislik, işletme, politika ve beslenme gibi birçok farklı alanda inceleme konusu olmuştur. Sürdürülebilir sağlıklı beslenme; bireylerin sağlığını ve iyilik halini tüm yönleri ile destekleyen, düşük çevresel etkili, erişilebilir, ekonomik, güvenilir, eşitlikçi ve kültürel olarak kabul edilebilir beslenme örüntüleridir.

Toplum beslenmesinin sürdürülebilirliği için azalan kaynaklar ve artan çevre kirliliği göz önüne alınarak, çevreye olumsuz etkisi daha fazla olan besin kaynakları yerine alternatif kaynaklar tercih edilmelidir. Buna ek olarak, yine çevreyi olumsuz etkileyen geleneksel beslenme modelleri, çevreye ve bireye olumlu katkıları olan farklı beslenme modelleri ile değiştirilmelidir. Bu beslenme modellerinin sürdürülebilir beslenmeye uygunluğu; beslenme modelinin ekosistem ve biyoçeşitlilik ile uyum içinde olması, geleneksel olarak kabul görmesi, herkes için ulaşılabilir ve ekonomik olarak karşılanabilir olması, besin öğeleri açısından yeterli, güvenilir ve sağlıklı olması ile değerlendirilmektedir.

Literatür incelendiğinde sürdürülebilir beslenme ile ilgili ülkemizde sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Özellikle gıda üreticileri ile ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Sürdürülebilir beslenmenin gıda üretimi için önemi düşünüldüğünde, üreticilerin sürdürülebilir beslenme hakkındaki düşünce ve davranışlarını anlamak çok önemlidir. Bu araştırma, dünyada giderek önem kazanan sürdürülebilir beslenme ile ilgili farkındalığın artması, bu konu hakkında politikalar geliştirilmesi ve literatüre katkı sağlamak amacıyla; gıdanın ilk üretim yerlerinden biri olan tohum üreticileri ve tedarikçilerinin sürdürülebilir beslenme hakkındaki davranışlarının ve bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi ve bunların besin tercihleri üzerindeki ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır.