Obez ve fazla kilolu bireylerde psikolojik sağlamlık ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışmada fazla kilolu yetişkin bireylerin psikolojik sağlamlıkları ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma, Ocak-Mart 2023 tarihi aralığında İstanbul ilinde faaliyet gösteren özel bir beslenme ve diyet danışmanlık merkezine başvuran, 18-65 yaş aralığındaki (36,32 ±9,53 yıl) obez ve fazla kilolu yetişkin birey ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamına alınan katılımcıların genel özelliklerinin sorgulandığı ve antropometrik ölçümlerine yönelik soruların yer aldığı bir “soru formu”, “Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS)” ve “Yetişkinler için Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (YPSÖ)” uygulanmıştır. Veriler değerlendirilirken iki sayısal değer arasındaki anlamlılık, bağımsız t testi ile ikiden fazla sayısal değer arasındaki farklılık ANOVA testi ile ölçülmüştür. Sayısal ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi pearson korelasyon analiziyle yapılmış ve tüm testlerdeki anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya BKİ ≥25 kg/m² olan gönüllü 94 kişi (36 erkek, 38,3%; 58 kadın, 61,7%) katılım sağlamıştır. Bireylerin %39,4’ünde yeme bağımlılığı varlığı saptanmıştır. YPSÖ toplam skor ortalaması 125,02±17,34 puandır. Yeme Bağımlılığı ölçeği toplam skor ortalaması 7,2±4,51 puan olarak saptanmıştır. Cinsiyete göre YFAS puanının anlamlı bir farklılığı olduğu, buna göre kadınların erkeklere göre yeme bağımlılığının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Düzenli uyku ve hastalık durumu varlığı da yeme bağımlılığı açısından anlamlı fark yaratmıştır. Cinsiyete göre psikolojik sağlamlık alt boyutlarından gelecek algısı erkeklerde, aile uyumu kadınlarda anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Düzenli uyuyan ve öğün atlamayan bireylerin psikolojik sağlamlıkları anlamlı olarak daha yüksektir. Antropometrik ölçümler YFAS sınıflamasına ve psikolojik sağlamlık durumuna göre anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Ayrıca psikolojik sağlamlık ve yeme bağımlılığı arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Buna göre psikolojik sağlamlık düzeyleri arttıkça, yeme bağımlılığı seviyelerinin azaldığı belirlenmiştir. Sonuç: Obez ve fazla kilolu bireyler psikolojik sağlamlık kavramı konusunda bilinçlendirilmeli, bireylerde yeme farkındalığı oluşturmalı ve beslenme eğitimleri verilmelidir. Bireylerin yeme bağımlılıkları değerlendirilirken psikolojik sağlamlığı destekleyecek multidisipliner bir yaklaşımla takip edilmelidir.

Objective: In this study, it was aimed to examine the relationship between the psychological resilience of overweight adults and food addiction. Materials and methods: This study was carried out with obese and overweight adults aged 18-65 years (36.32 ± 9.53 years) who applied to a special nutrition and diet counseling center operating in Istanbul between January and March 2023. A “question form”, “Yale Eating Addiction Scale (YFAS)” and “Psychological Resilience Scale for Adults (YPSÖ)” were applied, in which the general characteristics of the participants included in the study were questioned and questions about anthropometric measurements were included. While evaluating the data, the significance between two numerical values, the independent t test and the difference between more than two numerical values were measured with the ANOVA test. Examination of the relationship between numerical measurements was made by pearson correlation analysis and the level of significance in all tests was accepted as p<0.05. Results: 94 volunteers (36 males, 38.3%; 58 females, 61.7%) with BMI ≥25 kg/m² participated in the study. Food addiction was found in 39.4% of the individuals. The mean total score of YPSÖ is 125.02±17.34 points. The total score of the Eating Addiction Scale was determined as 7.2±4.51 points. It was found that there was a significant difference in the YFAS score according to gender, and accordingly, women had higher food addiction than men. Regular sleep and presence of illness also made a significant difference in terms of food addiction. According to gender, the perception of the future from the psychological resilience sub-dimensions was found to be significantly higher in men, and family harmony in women. The psychological resilience of individuals who sleep regularly and do not skip meals is significantly higher. Anthropometric measurements did not make a significant difference according to YFAS classification and psychological resilience. In addition, a negative correlation was found between psychological resilience and food addiction. Accordingly, it was determined that as the levels of psychological resilience increased, the levels of food addiction decreased. Conclusion: Obese and overweight individuals should be made aware of the concept of psychological resilience, eating awareness should be created in individuals and nutrition education should be given. While evaluating the eating addictions of individuals, they should be followed with a multidisciplinary approach that will support their psychological resilience.